Con trai tôi bị đứt chân chảy máu và sắp đi chương trình trại hè, tham gia lội bùn bắt cá, liệu con có nguy cơ mắc uốn ván không? (Duy Khoa, Hưng Yên)
Trả lời:
Vi khuẩn uốn ván có nhiều trong bùn đất, bụi, nước bẩn và phân động vật, dễ xâm nhập cơ thể qua vết thương hở dù rất nhỏ, đặc biệt khi vết thương nhiễm bẩn hoặc hoại tử. Thực tế đã ghi nhận nhiều ca mắc uốn ván do lội bùn khi có vết thương, như trường hợp người đàn ông 56 tuổi, ở Hải Dương bị nhiễm uốn ván sau khi lội nước bẩn, phải nhập viện trong tình trạng cứng hàm, khó nuốt, tăng trương lực cơ.
Trẻ có vết thương ở chân khi lội bùn cũng dễ bị vi khuẩn xâm nhập. Ngoài ra, khi bắt cá, trẻ có thể bị vảy hoặc vi nhọn làm trầy xước – tạo thêm cửa ngõ cho vi khuẩn.
Phụ huynh cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch, dùng xà phòng, sát khuẩn bằng cồn hoặc iốt, rồi đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ đánh giá và xem xét tiêm vaccine uốn ván hoặc huyết thanh kháng uốn ván nếu cần. Khi tham gia trại hè, trẻ nên tránh lội bùn, bắt cá, và cần được hướng dẫn, giám sát đầy đủ để đảm bảo an toàn.
Trẻ lội bùn, bắt cá khi tham gia buổi dã ngoại. Ảnh: Diệu Thuần
Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 25-90% nếu không được điều trị đúng và kịp thời. Chi phí điều trị một ca uốn ván nặng phải thở máy, dùng thuốc an thần kéo dài và chăm sóc hồi sức có thể lên đến hàng trăm triệu đồng. Sau xuất viện, người bệnh có thể đối diện các di chứng kéo dài, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Bệnh uốn ván có thể điều trị dự phòng bằng vaccine, hiệu quả đến 95%. Do đó, người dân khi có vết thương hở cần đến cơ sở y tế tiêm vaccine phòng bệnh càng sớm càng tốt.
Việt Nam đang lưu hành vaccine uốn ván đơn và nhiều loại phối hợp như 6 trong 1, 4 trong 1, 3 trong 1, 2 trong 1. Trẻ cần tiêm các mũi vaccine có thành phần uốn ván 6 trong 1 từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi). Sau đó, trẻ tiêm nhắc vaccine 4 trong 1 phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt ở giai đoạn tiền học đường từ 4-6 tuổi. Kháng thể từ vaccine giảm dần theo thời gian, trẻ cần tiêm nhắc mỗi 10 năm một lần. Trẻ không rõ lịch sử tiêm chủng, phụ huynh nên tham vấn ý kiến bác sĩ.
Đối với trẻ sơ sinh dưới 2 tháng tuổi, chưa được tiêm vaccine, bé nhận kháng thể phòng bệnh từ mẹ. Do đó, thai phụ được khuyến cáo tiêm vaccine phòng uốn ván hoặc vaccine phối hợp ngừa bạch hầu - ho gà - uốn ván.
Nếu đã chủ động tiêm dự phòng đầy đủ, khi có vết thương, trẻ chỉ cần tiêm nhắc một mũi vaccine mà không cần tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván hoặc globulin miễn dịch kháng uốn ván (TIG). Trường hợp chưa tiêm dự phòng và có vết thương hở, cần xử lý vết thương và tiêm vaccine càng sớm càng tốt.
Bác sĩ Bùi Công Sự
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.
