Việt Nam đang đẩy mạnh ứng dụng robot trong nhiều lĩnh vực ngoại khoa phức tạp như ung thư, thần kinh, cột sống nhằm tối ưu hóa độ chính xác, giảm thiểu xâm lấn và rút ngắn thời gian phục hồi cho người bệnh.
"Robot không thay thế bác sĩ nhưng công nghệ hiện đại này giúp mở rộng giới hạn của bàn tay phẫu thuật viên, của phẫu thuật viên, can thiệp chính xác, ít xâm lấn, nâng cao chất lượng sống của người bệnh", Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn nói tại Lễ khai trương Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao của Hệ thống Y tế Vinmec và tọa đàm Tương lai của hệ sinh thái robot trong y tế Việt Nam, hôm 27/6 tại Hà Nội.
Hiện nay, các bệnh viện trong nước đã đưa vào sử dụng những hệ thống robot ngoại khoa tiên tiến hàng đầu thế giới để điều trị cho người dân. Trong lĩnh vực ngoại tổng quát và ung thư, các bác sĩ vận hành hệ thống Da Vinci XI, Hugo RAS hay Toumai MT-1000 để tiếp cận các vị trí giải phẫu sâu, thực hiện các thao tác tinh vi trong không gian hẹp.
Đối với chấn thương chỉnh hình, thế hệ robot mới như ROSA hay CORI hỗ trợ bác sĩ lập kế hoạch điều trị riêng biệt theo giải phẫu của từng người, định vị và cân chỉnh khớp chính xác đến từng milimet. Riêng trong phẫu thuật thần kinh - cột sống, nơi sai lệch nhỏ có thể gây biến chứng nghiêm trọng, các thiết bị này cung cấp khả năng dẫn đường và định vị theo thời gian thực, giúp bác sĩ can thiệp an toàn vào các cấu trúc giải phẫu phức tạp.
Trải nghiệm robot y khoa tại tọa đàm Tương lai của hệ sinh thái robot trong y tế Việt Nam. Ảnh: Lê Lan
PGS.TS Phạm Văn Bình, Giám đốc hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec, nhận định công nghệ này đang tạo nên cuộc cách mạng trong ngoại khoa, đặc biệt là điều trị ung thư. So với phương pháp mổ truyền thống, robot giúp phẫu thuật viên cắt bỏ triệt để khối u, bảo tồn tối đa mô lành, đồng thời giúp bệnh nhân giảm mất máu, giảm đau sau mổ và đảm bảo tính thẩm mỹ.
Dù mang lại hiệu quả vượt trội, chi phí hiện vẫn là rào cản lớn nhất ngăn người bệnh tiếp cận công nghệ này. Đơn cử, một hệ thống robot phẫu thuật tiên tiến có giá trị đầu tư rất lớn, dao động từ vài chục đến cả trăm tỷ đồng, chưa kể chi phí xây dựng phòng mổ chuyên biệt, bảo trì định kỳ nghiêm ngặt và kinh phí đào tạo chuyển giao công nghệ cho y bác sĩ.
Tiếp theo, nguồn chi phí trực tiếp đẩy giá thành ca mổ lên cao chính là các dụng cụ tiêu hao chuyên biệt lắp vào cánh tay robot. Những dụng cụ này chỉ được phép sử dụng giới hạn một số lần nhất định theo quy chuẩn an toàn của nhà sản xuất, hoàn toàn phải nhập khẩu với giá đắt đỏ và không thể tái sử dụng vô thời hạn như dụng cụ mổ truyền thống.
Trong khi đó, danh mục chi trả của BHYT hiện nay chưa bao phủ toàn diện cho các kỹ thuật phẫu thuật bằng robot, khiến người bệnh phải tự thanh toán phần lớn chi phí chênh lệch. Đối với những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn hoặc thu nhập trung bình, khoản tự chi trả này vượt quá khả năng tài chính của gia đình, buộc họ phải từ bỏ cơ hội tiếp cận công nghệ điều trị tối ưu.
Tuy nhiên, PGS Bình dự báo giá thành điều trị sẽ giảm dần khi công nghệ phát triển, xuất hiện nhiều nhà sản xuất hơn và thiết bị trở nên phổ biến. Sự tham gia của bảo hiểm y tế cùng các quỹ hỗ trợ sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận kỹ thuật cao cho những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn.
Để thúc đẩy xu hướng này, Thứ trưởng Thuấn yêu cầu các cơ sở y tế song song với việc đầu tư thiết bị cần tập trung xây dựng dữ liệu lâm sàng, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật nhằm làm chủ công nghệ, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam thành điểm sáng y tế công nghệ cao trong khu vực.
Lê Nga
