Muốn dẹp ‘chợ chồm hổm’, phải diệt thói quen mua bán tùy tiện

Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên cả nước đã xảy ra các vụ tai nạn nghiêm trọng, thậm chí thảm khốc tại khu vực “chợ chồm hổm” ven quốc lộ, tỉnh lộ, là lời cảnh báo rõ ràng đối với Đắk Lắk, nơi tình trạng chợ tự phát cũng đang phát sinh và tái diễn.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, Thiếu tướng Phan Thanh Tám - Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk - cho biết:

- Toàn tỉnh hiện có 80 chợ đang hoạt động, gồm 66 chợ được cấp phép và 14 chợ chưa được cấp phép hoặc hoạt động tự phát, phân bố trên các tuyến giao thông trọng điểm như quốc lộ 1, quốc lộ 14, quốc lộ 26, quốc lộ 27 và một số tuyến tỉnh lộ. Để xử lý tận gốc cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, từ quy hoạch không gian kinh doanh đến bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

* Thưa ông, tại sao "chợ chồm hổm" ven quốc lộ vẫn tái diễn sau mỗi lần dẹp?

- Nhiều người xem đây chỉ là hoạt động mua bán dân sinh. Tuy nhiên khi buôn bán sát lòng đường, người dân băng qua đường thường xuyên, phương tiện dừng đỗ tùy tiện thì khu vực này trở thành điểm xung đột giao thông, nguy cơ tai nạn cao.

Đáng lo ngại, từ năm 2025 đến nay đã xảy ra hai vụ tai nạn giao thông làm chết hai người tại khu vực chợ tự phát, gồm chợ Nam Anh trên quốc lộ 14 và chợ Hòa Sơn trên tỉnh lộ 12.

Dù lực lượng chức năng thường xuyên tuyên truyền, kiểm tra, xử lý, tình trạng họp chợ, buôn bán và dừng đỗ sai quy định vẫn tái diễn, nhất là vào mùa thu hoạch nông sản.

Nguyên nhân đến từ nhiều phía. Trước hết, hệ thống chợ và hạ tầng thương mại ở một số nơi chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Có nơi chưa có chợ phù hợp hoặc chi phí thuê sạp còn cao so với khả năng của hộ buôn bán nhỏ lẻ. Khi nhu cầu còn, chợ tự phát dễ hình thành.

Bên cạnh đó công tác quản lý ở một số nơi chưa thường xuyên, liên tục. Sau mỗi đợt giải tỏa, các điểm buôn bán lại xuất hiện trở lại; một số hộ còn dùng xe đẩy, sạp di động để né tránh kiểm tra.

Tuy nhiên nguyên nhân sâu xa vẫn là thói quen mua bán tiện lợi của người dân. Khi còn người dừng xe trên quốc lộ để mua hàng thì vẫn còn "đất sống" cho chợ tự phát.

* Công an tỉnh Đắk Lắk sẽ xử lý theo hướng nào và làm gì để ngăn tái lấn chiếm?

- Công an tỉnh xác định các khu vực chợ tự phát ven quốc lộ đều là điểm tiềm ẩn nguy cơ cao, cần theo dõi thường xuyên. Trước mắt, lực lượng chức năng tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân không lấn chiếm lòng, lề đường; đồng thời lắp đặt biển cảnh báo, đèn chớp vàng, gờ giảm tốc tại các điểm nguy hiểm; tăng cường camera giám sát, phân luồng giao thông và xử lý nghiêm vi phạm.

Công an tỉnh cũng chỉ đạo các đơn vị phối hợp với Sở Xây dựng và chính quyền địa phương rà soát từng vị trí để có giải pháp phù hợp, tránh làm dàn trải. Quan điểm là bảo đảm trật tự an toàn giao thông phải thực hiện thường xuyên, liên tục, không có "cao điểm rồi lại buông lỏng".

Lực lượng cảnh sát giao thông sẽ phối hợp công an cấp xã và chính quyền địa phương tuần tra, kiểm tra hằng ngày tại các khu vực thường xuyên họp chợ tự phát. Mục tiêu là phát hiện sớm, xử lý ngay từ đầu, không để hình thành điểm kéo dài.

Đồng thời xử lý nghiêm cả hành vi dừng, đỗ xe trái quy định để mua hàng, vì muốn giải quyết tận gốc phải tác động cả người bán lẫn người mua.

* Vai trò của chính quyền địa phương trong vấn đề này ra sao, theo ông?

- Việc bảo đảm hành lang an toàn giao thông là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, không riêng lực lượng công an. Trong đó chính quyền địa phương giữ vai trò then chốt vì trực tiếp quản lý địa bàn, quy hoạch và tổ chức hệ thống chợ.

Muốn xử lý tận gốc tình trạng “chợ chồm hổm” ven quốc lộ không thể chỉ trông chờ vào lực lượng công an, mà cần sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền địa phương trong quy hoạch, quản lý và tạo điều kiện để người dân có nơi kinh doanh hợp pháp. 

Hiện UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành kế hoạch phát triển chợ đến năm 2030, tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển hệ thống chợ an toàn. Vấn đề hiện nay là tổ chức thực hiện cần quyết liệt, đồng bộ và sát thực tế hơn.